Tekst Deklaracije o zahtjevu za institucionalno djelovanje radi izvršenja pravosnažne presude protiv Novaka Đukića i zaštite prava žrtava zločina na Kapiji

Gradsko vijeće Tuzla je na 7. redovnoj sjednici, održanoj 27.5.2025. godine, usvojilo Deklaraciju o zahtjevu za institucionalno djelovanje radi izvršenja pravosnažne presude protiv Novaka Đukića i zaštite prava žrtava zločina na Kapiji. U skladu sa usvojenom Deklaracijom, Gradsko vijeće Tuzla upućuje

ZAHTJEV INSTITUCIJAMA BOSNE I HERCEGOVINE

za koordinirano djelovanje u cilju izvršenja pravosnažne presude protiv Novaka Đukića

I – UVODNE NAPOMENE

Gradsko vijeće Tuzla, kao legitimno izabrano predstavničko tijelo građana Tuzle, grada u kojem je 25. maja 1995. godine počinjen najteži ratni zločin protiv civilnog stanovništva upotrebom artiljerijskog oružja, zahtijeva od svih nadležnih institucija Bosne i Hercegovine da hitno preduzmu sve pravne, diplomatske i međunarodne mehanizme kako bi se obezbijedilo izvršenje pravosnažne presude u predmetu Novak Đukić.

Đukić je pravosnažno osuđen pred Sudom Bosne i Hercegovine na 20 godina zatvora zbog zločina protiv čovječnosti – ubistva 71 osobe i ranjavanja više od 170 civila, većinom mladih ljudi, na Tuzlanskoj kapiji. Uprkos presudi, Novak Đukić se nalazi na teritoriji Republike Srbije i izbjegava izdržavanje kazne, uz prešutnu ili otvorenu institucionalnu zaštitu te države.

II – PRAVNI OKVIR I MEĐUNARODNE OBAVEZE

Republika Srbija je kao potpisnica:

• Evropske konvencije o uzajamnom priznavanju i izvršenju krivičnih presuda (1983),
• Evropske konvencije o ljudskim pravima,
• Protokola iz Briona iz 2013. o regionalnoj saradnji u procesuiranju ratnih zločina,

obavezna da poštuje i izvršava presude nadležnih sudova Bosne i Hercegovine, naročito u predmetima ratnih zločina.

Neizvršavanje presude u ovom slučaju predstavlja direktno kršenje međunarodnog prava, načela pravde i prava žrtava na pravnu zaštitu, te se kvalificira kao institucionalna opstrukcija međunarodne pravde.

III – OBAVEZA BOSNE I HERCEGOVINE

Institucije Bosne i Hercegovine imaju pravnu i moralnu obavezu da ne dozvole obesmišljavanje vlastitog pravosuđa i međunarodnih presuda. Iz tog razloga, Gradsko vijeće Tuzla zahtijeva sljedeće konkretne mjere:

IV – ZAHTJEVANE MJERE

1. DIPLOMATSKA NOTA REPUBLICI SRBIJI

Nadležni organi: Ministarstvo vanjskih poslova Bosne i Hercegovine, Ministarstvo pravde Bosne i Hercegovine, Predsjedništvo Bosne i Hercegovine

Mjera: Uputiti zvaničnu notu Republici Srbiji, kojom se zahtijeva hitno izvršenje presude protiv Novaka Đukića u skladu s međunarodnim obavezama. U noti treba biti postavljen jasan rok za odgovor – najkasnije 30 dana od dana prijema.

• OBRAĆANJE KOMITETU MINISTARA VIJEĆA EVROPE

Nadležni organi: Ministarstvo za ljudska prava i izbjeglice Bosne i Hercegovine, Stalna misija BiH pri Vijeću Evrope

Mjera: Pokretanje postupka pred Komitetom ministara radi utvrđivanja kršenja člana 6. (pravo na pravično suđenje) i člana 13. (pravo na djelotvorni pravni lijek) Evropske konvencije o ljudskim pravima, zbog odbijanja Srbije da izvrši presudu kojom se garantuje pravda žrtvama.

• MEĐUDRŽAVNA TUŽBA PROTIV SRBIJE PRED EVROPSKIM SUDOM ZA LJUDSKA PRAVA

Nadležni organi: Vijeće ministara Bosne i Hercegovine, Predsjedništvo Bosne i Hercegovine
Mjera: Pokrenuti tužbu protiv Republike Srbije zbog sistemskog kršenja prava žrtava na pravdu, pozivajući se na član 46. Evropske konvencije o ljudskim pravima koji propisuje obaveznost izvršenja presuda, što je u ovom slučaju prekršeno.

• INICIJATIVA PRED EVROPSKOM KOMISIJOM (EU INTEGRACIJE)

Nadležni organi: Direkcija za evropske integracije Bosne i Hercegovine, Ministarstvo vanjskih poslova Bosne i Hercegovine

Mjera: Zvanično obavještavanje Evropske komisije o opstrukciji izvršenja presuda u predmetima ratnih zločina od strane Srbije, te zahtjev da se ovaj slučaj tretira kao ozbiljna prepreka u pregovorima o pristupanju EU, naročito u okviru poglavlja 23 i 24.

• OBRAĆANJE SAVJETU BEZBJEDNOSTI UN I OHR-u

Nadležni organi: Ministarstvo vanjskih poslova Bosne i Hercegovine, Stalna misija BiH pri UN, Predsjedništvo Bosne i Hercegovine

Mjera: Iniciranje razmatranja slučaja pred Savjetom bezbjednosti UN i informisanje Ureda visokog predstavnika (OHR) o postojanju sistemske opstrukcije izvršenja međunarodnih presuda u regionu, čime se urušavaju temelji Dejtonskog mirovnog sporazuma i povjerenje u međunarodne pravne mehanizme.

V – POZIV NA ODGOVORNOST

Ukoliko nadležne institucije ne postupe po ovom zahtjevu, Gradsko vijeće Tuzla smatra da preuzimaju političku i moralnu odgovornost za produbljivanje nepravde prema žrtvama, kao i za urušavanje autoriteta pravosudnog sistema Bosne i Hercegovine i njenog međunarodnog kredibiliteta.

VI – DOSTAVLJANJE I JAVNA OBJAVA

Ovaj zahtjev dostavlja se:

• Predsjedništvu Bosne i Hercegovine,
• Vijeću ministara Bosne i Hercegovine,
• Ministarstvu vanjskih poslova Bosne i Hercegovine,
• Ministarstvu pravde Bosne i Hercegovine,
• Ministarstvu za ljudska prava i izbjeglice Bosne i Hercegovine,
• Direkciji za evropske integracije Bosne i Hercegovine,
• Stalnoj misiji Bosne i Hercegovine pri Vijeću Evrope,
• Stalnoj misiji Bosne i Hercegovine pri Ujedinjenim narodima,
• Uredu visokog predstavnika (OHR),
• Delegaciji Evropske unije u Bosni i Hercegovini,
• Javnosti, putem saopštenja za medije.
• VII – MEĐUNARODNO PREDSTAVLJANJE DEKLARACIJE I ZAHTJEVA
• Gradsko vijeće Tuzla poziva Delegaciju Parlamentarne skupštine Bosne i Hercegovine pri Parlamentarnoj skupštini Vijeća Evrope da ovu Deklaraciju i Zahtjev uvrsti kao hitnu temu i predstavi u okviru rada Parlamentarne skupštine Vijeća Evrope, sa ciljem:
• međunarodnog podsjećanja na zločin počinjen nad civilnim stanovništvom Tuzle,
• osude nekažnjivosti pravosnažno osuđenih ratnih zločinaca,
• poziva na izvršenje presuda kao temelja evropskih vrijednosti pravde i vladavine prava.
• VIII – OBRAĆANJE KOMESARKI ZA LJUDSKA PRAVA VIJEĆA EVROPE
• Ova Deklaracija i Zahtjev se dostavljaju Komesarki za ljudska prava Vijeća Evrope, gospođi Dunji Mijatović, uz molbu da u okviru svojih ovlaštenja i mandata:
• pokrene posebno praćenje slučaja neizvršenja presude protiv Novaka Đukića,
• u svojim izvještajima i komunikacijama s državama članicama Vijeća Evrope ukaže na sistemsku opstrukciju pravde i kršenje prava žrtava zločina na Kapiji.
• IX – INICIJATIVA PREMA MISIJI OSCE-A U BOSNI I HERCEGOVINI I MISIJI OSCE-A   U REPUBLICI SRBIJI
• Ova Deklaracija i Zahtjev se dostavljaju i:
• Misiji OSCE-a u Bosni i Hercegovini – s pozivom da dokumentuju, nadziru i izvještavaju o institucionalnim preprekama u izvršenju pravosnažne presude;
• Misiji OSCE-a u Republici Srbiji – s jasnim apelom da se podstaknu institucije Republike Srbije na poštivanje međunarodnih obaveza u pogledu izručenja ili izvršenja kazne zatvora protiv osuđenih lica, kao minimum regionalne saradnje u borbi protiv nekažnjivosti.